kapat ikonu

Hisse Senedi Nedir, Nasıl Alınır?

Hisse senedi nedir, nasıl alınır? En güncel hisse senedi tüyoları ve önerileri haberimizde.

  • Finans
  • Yatırım
  • 21 Eylül 2019 20:08
  • Son Güncelleme: 23 Eylül 2019 09:57

Hisse Senedi Nedir?

Hisse senedi, TDK’ya göre anonim veya komandit ortaklıklarda, ortaklık sermayesinin birbirine eşit bölümlerde ayrılmış parçasının her birinin karşılığı olmak üzere yasada gösterilen özelliklere uygun olarak düzenlenmiş değerli belge, belgit, aksiyon. Kısaca söylemek gerekirse herhangi bir anonim şirketin anaparasının eşdeğer parçasıdır. Bu bir ortaklığı veya şirkette bir mülkiyeti temsil eder. Hisse senedi dediğimiz belgeler kıymetli belgelerdir. Bu belgeler ortakların pay ve hisselerini tespit etmek amacıyla kullanılır. Bunları ihraç etmek, almak, satmak için de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)’dan izin alma şartı getirilmiştir.

Hisse Senedi Nedir, Nasıl Alınır?-1

Hisse senedi alma satma konusu insanlara oldukça karışık bir konu gibi gelmektedir. Bu hisse senedi nedir, alım-satım işi borsada nasıl yapılıyor gibi soruların cevapları da aranmaktadır ve merak konusudur. Tabi bu hisse senedi alım-satım işi öyle insanların düşündüğü gibi karmaşık ve zor değil aksine oldukça kolaydır. Hisse senedi işlemleri nasıl yapılır bunlardan bahsedecek olursak özetle; belirlenilen bir yarıtım şirketinde ‘yatırım hesabı’ açmak gerekir. Sonra bu hesaba para yatırılmalıdır. Ve şirkette paranın karşılayacağı belirlenen bir hisse senedinin alımı için talimat verilir. Bu şekilde hisse senedi alınmış olur. Ancak hisse senetlerinin üzerinde şirkete ait belirli şartların bulunması gerekir. Bu şartlar; şirketin unvanı, şirketin tescil tarihi ve ticaret sicil numarası, alınan hisse senedinin türü, alınan hisse senedinin değeri ve en az iki şirket yetkilisinin imzası olması gibi şartlardır.

Bunların yanında hisse senedinin sahibine kazandırdığı haklar da vardır. Bunlardan da bahsedecek olursak;

Ortaklık hakkı,

Rüçhan hakkı: Buna yeni pay alma hakkı da diyebiliriz. Yani şirket sermaye artırımına gider ve fazladan ihraç edebileceği paylar ortaya çıkarsa bunu ilk satın alma hakkına rüçhan hakkı denir.

Oy Kullanma Hakkı: Yönetime katılma hakkı da diyebiliriz. Şirketin genel kurullarına katılıp şirketle ilgili alınacak herhangi bir kararla ilgili oy kullanma hakkına sahip olmak.

Yönetime Katılma Hakkı: Bu hak hisse sahibine şirketin yönetimiyle ilgili hususlarda söz hakkı tanır.

Bilgi Edinme Hakkı: Şirkete dair her türlü yönetim ve denetim raporlarından, gelir gider bilançolarından, kar ve zarar tablolarından haberdar olma hakkı diyebiliriz.

Kardan Pay Alma Hakkı: Bir işletmede ortakların, dönem içinde elde ettiği kardan pay alma hakkına temettü (kar payı) denir.

Tasfiyeden Hisse Oranında Pay Alma Hakkı: Şirketin herhangi bir sebeple tasfiye olması durumunda tasfiye sonucuna payı oranında ortak olma hakkıdır.

Bedelsiz Pay Alma Hakkı: Şirketin iç kaynaklarında, yeniden değerlendirme fonu, olağanüstü yedek akçe gibi yapacağı sermaye artırımından sahip olunan pay oranında kar alma hakkıdır.

Hisse senetlerinin getirisi ve götürüsü yanında getirdiği sorumluluklar da vardır. Bunların en önemlileri ise verilen taahhütleri yerine getirme ve sözleşme şartlarına gerektiği gibi uymadır.

Hisse Senedi Yatırımı Nasıl Yapılır?

Borsa, kıymetli kağıt olarak bilinen hisse senetlerinin veya ticari mal tanımı yapılan her şeyin işlem gördüğü değerlendirildiği kurumsal piyasaya denir. Her ülkenin de yatırımcılarını bir araya getiren ve alım-satım işlemlerini güvenli, adil ve rekabetçi bir ortamda gerçekleştirdikleri bir borsa kurumu vardır. Türkiye’nin de bu anlamda tek kurumu vardır o da borsa İstanbul (BİST)’dur. Ülkemizde ve dünyada oldukça önemli faaliyetlere imza atan ve atmaya devam eden BİST yatırımcılar için de gözde bir kurumdur. Gelişimini ve büyümeyi her geçen gün artıran Borsa İstanbul yatırımlarını hisse senetleriyle değerlendirmeyi düşünen yatırımcılara birçok avantaj sunmaktadır. Borsa istanbul’dan internet üzerinden online alım-satım kolaylığı da sağlanmıştır. Bunun için tek şart vardır bu da Borsa İstanbul’la anlaşmalı kurumları üzerinden yapılmasıdır. Zaten borsa işlemi yapacak her şirket Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet göstermek zorundadır. Öğretmenlere uyguna kredi veren bankalar hangileri?Öğretmenlere uyguna kredi veren bankalar hangileri?

Hisse senetlerinde kar nasıl yapılır diye bakacak olursak; alınan hisse senetleri fiyatlarındaki kar veya zarar yönündeki hareketleri öngörebilmeyle kazanç sağlanır. Örneğin, piyasada kar yapacağını düşündüğünüz çeşitli analizlerini yaptığınız bir hisse senedini satın alarak beklemeye başlarsınız. Bu hisse senedinden kar yapabileceği gibi değer kaybederek yatırımcısına kaybettiredebilir. Öngörü ve araştırmaların olumlu çıkması durumunda değer kazanan hisse senetleri satılır ve kar elde edilebilir. Borsa İstanbul üzerinden para kazanmak için değerinin yükseleceğini düşündüğünüz hisse senetlerini portföyünüze eklersiniz ve değer kazanmasını beklemeye geçersiniz. Değer kazanan hisseleri zamanında sattığında karını almış olursun.

Hisse Senedi Nedir, Nasıl Alınır?-2

Hangi Şirketlerin Hisselerine Ortak Olunabilir?

Ülkemizde birçok şirket hisselerinin bir kısmını veya tamamını borsaya açarak işlem görmesini sağlamaktadır. Borsaya arz olmuş ve ileride değer kazanacağını düşündüğünüz şirketin halka arz olunmuş hisselerine ortak olunabilir. Borsada işlem gören şirket hisseleri sektörde ve piyasa içerisindeki gelişmelere göre değer kazanabilir veya değer kaybedebilir. Yatırımcı da bunun sonucuna göre para kazanabilir veya yatırımını kaybedebilir. Burada önemli olan yatırım yapılacak şirketin iyi araştırılması analiz edilmesidir.

En Fazla Hangi Hisse Senetleri İşlem Görüyor?

Borsaya arz olunan şirket ya da hisse senetlerinin fiyatları sürekli değişmektedir. Sabit kalan bir hisse senedi yoktur. Tabi bu aşağı yönlü ya da yukarı yönlü olabilmektedir. Yatırımcı da kendince kar yapabileceği hisse senedine yatırım yapmaktadır. Şirket ve hisse senetlerinin sürekli değer kazanıyor olması da yatırımcıyı kendine çeken etkenlerin başında gelir. Yatırımcıda kazanma duygusu uyandırır. Şirket hisseleri veya hisse senetlerine yatırım yapılması ve kar elde edilebilmesi için iyi ve uzun bir süre analiz yapmak gerekir. Riskleri avantajları ortaya koymak gerekir. Tüm bunlar sonucunda kar edilebileceği düşünülürse hisse senedine yatırım yapılabilir. Hisse senetlerinin sürekli değişmesi sonucu en çok işlem gören hisse senedinden de bahsetmek çok da mümkün olmayabiliyor.

Hisse Senedi Fiyatları Neden Değişir?

Hisse senetleri fiyatlarının belirlenmesinde arz-talep belirleyici rol üstlenmiştir. Hisse senedi fiyatlarını da hisse senedi alıcısı ve satıcısı belirler. Ancak temel etken bu değildir. Borsanın bulunduğu ülkenin ekonomik gelişmeleri de hisse fiyatlarını etkiler. Ülke ekonomisinde iyi gelişmeler olursa ve ekonomi istikrarlı şekilde iyiye giderse buna paralel olarak da hisse senetleri olumlu etkilenir değer kazanır. Riskli bir yapıda ve krizlere açıksa kötü etkilenir değer kaybettirebilir.

Ülke ekonomisinin yanında borsaya arz olunmuş şirketin finansal durumu da oldukça önemlidir. Yatırımcı öncelikle hisse aldığı şirketi iyi takibe almalıdır. Şirketin mali durumu finansal durumu yatırımcısına iyi olduğu zamanlarda kazandırır. Kötü yönetilmesi riskli durumda olması borsada değer kaybetmesi de yatırımcısına kaybettirir.

Sahip olunan hisseye ait şirketin hangi sektörde faaliyet gösterdiği de önemli bir konudur yatırımcı açısından. Sektörler zaman zaman iyi zaman zaman da kötü durumlarda olabilir. Örneğin birkaç sene öncesine kadar inşaat sektörü en gözde sektörlerdendi. Ancak şu an batık durumda. Yine savunma sanayii sektörü de son yıllarda parlayan sektörlerdendir. Yatırımcı bütün bunların analizini yaparak yatırım yapmak durumundadır.

Genel olarak baktığımızda ise hisse senetlerindeki değer artışı veya değer kaybı ülkedeki siyasi ortam, küresel ölçekteki ekonomik ve siyasal gelişmeler, yaşanan savaşlar, ülkeye dönük iç ve dış terör tehditleri, doğal afetler gibi durumlardan etkilenir.

Hisse Senedi Nedir, Nasıl Alınır?-3

Türkiye’de Hisse Senedi Yatırımının Tarihçesi

Ülkemizde hisse senedinde yatırım Muharrem Karslı’nın başkanlığında 26 aralık 1985 tarihinde açılan İMKB’nın Ocak 1986 da Cağaloğlu’ndaki binasında alım-satıma başlamasıyla başlamıştır. Sonraki dönemlerine de emekleyerek ve gelişerek devam etmiştir. 1989 yılında takas ve saklama merkezi kurulmuştur. Yine aynı yıl yabancı yatırımcılara da açık hale getirilmiştir. İMKB, 1991yılında Uluslararası Borsalar Federasyonu’na (FIBV) tam üye olarak kabul edilmiştir. 1994’te seans sayısı 2’ye, günlük işlem süresi 4 saate, takas süresi de 2 güne çıkarıldı. Aynı yıl İMKB tümüyle bilgisayarlı alım satım işlerine başladı. 1995’in Mayıs ayında, İstanbul Borsası İstinye’deki yeni ve modern binasına taşındı. Devamında İMKB’nin öncülüğünde Avrasya Borsalar Birliği 14 üye ile kuruldu. 1997 yılında borsanın ulusal 100 endeksinden 2 sıfır atıldı. 1999 yılının Ocak ayında İMKB Ulusal-100 Endeksi Euro bazlı olarak hesaplanmaya başlandı. 2000 yılı Ocak ayında Ulusal-50 endeksi ile gayrimenkul yatırım ortaklıkları endeksi hesaplanmaya başlandı. 2000 yılına gelindiğinde ise borsa İstanbul büyük bir yeniliğe daha imza attı ve uzaktan şirketlere borsayı uzaktan erişime açmış oldu.

İstanbul borsası da kurulduğu yıldan bu yana sürekli gelişme ve değişme göstermiştir. Özellikle teknolojinin gelişmesi ve internetin dünya çapında yaygınlaşmasıyla İstanbul borsası da bu alanı çok iyi değerlendirdi. Zamanla tüm çalışmalarını internet ortamına açtı. Daha ulaşılabilir daha kolay yatırım yapılabilir bir borsa haline geldi. Yabancı devletlerle yapmış olduğu ikili anlaşmalarda müşteri portföyünü daha da artırmış oldu. Tüm bu gelişmeler sonucunda Borsa İstanbul bir yatırım cazibesi haline gelmiştir.

Ülkemizde borsanın gelişimine baktığımızda yukarıdaki aşamaları gördük. Yatırımcı da ilk başlarda tabir caizse el yordamıyla yaptığı yatırımları teknolojik gelişmelere bağlı olarak dijital platformlar üzerinden yapmaya başlamıştır. Bu sayede yani dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla alternatif yatırım yolları da artmış oldu. Hisse senetlerine yatırım da bu alternatif yollardan biridir. Hem güvenli hem yasal hem de kazançlı bir yatırım alanıdır.

Hisse Senetlerinde Vade Sınırı Var Mıdır?

Hisse senetlerine yatırım yapan yatırımcıların bu alana yönelmesinin en büyük sebebi kolay, uğraşışız ve fazla kazanma olanağının çok olmasıdır. Bununla birlikte yatırımcıya cazip teklifler ve yatırımcının istekleri doğrultusunda imkan sunmaları da bunda etkili olmuştur. Yatırımlarda zaman sınırlamasının olmaması da önemli bir etkendir. Uzun ya da kısa vadeli yatırımlarla oluşturulacak portföyler sayesinde de güvenli kazançlar elde edebilirler. Hisse senetleri bazen tahvil gibi yatırım araçlarıyla karıştırılabiliyor. Ancak bunlar farklı yatırım araçlarıdır. Tahvilde vadeli bir yatırım sunulurken hisse senetlerinde böyle bir vade sınırı yoktur.

arrow up
LogoEkonomi haberlerimizden anında haberdar olmak ister misiniz?SonraAbone Ol