COVİD-19 aşısı denemeleri nasıl yapılıyor? İnsanlar için güvenli mi?

      24.11.2020
      COVİD-19 aşısı denemeleri nasıl yapılıyor? İnsanlar için güvenli mi?

      Tüm dünya da ve Türkiye’de hızla yayılan ve on binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olan Koronavirüsü kontrol altına almak için çeşitli önlemler hayata geçirilmedir. Ancak alınan önlemlerin pek de faydalı olduğu söylenemez.

      Koronavirüsün yayılmasını engellemek ve salgın tehdidini ortadan kaldırmak için başta Türkiye olmak üzere Çin, ABD, Almanya, Rusya ve İngiltere gibi pek çok ülke aşı çalışması yapmaktadır. Bu kapsamda son günlerde sevindirici haberler gelmeye başladı. Almanya, ABD ve Çin gibi ülkeler koronavirüse karşı yüzde 90’ın üzerinde koruma sağlayan aşıyı bulduklarını açıkladılar. Şimdi bulunan aşıların deneme çalışmaları yapılıyor. Tüm denemelerin olumlu sonuç vermesi ve Dünya Sağlık Örgütü’nün onaylamasıyla kullanıma sunulacak. Peki, KOVİD-19 aşısı denemeleri nasıl yapılıyor? Aşının insanlara zararı var mı? Aşı denemeleri güvenli mi ve aşı önceliği kimin olacak? Konuya dair tüm detaylar haberimizde…

      KOVİD-19 AŞI DENEMELERİ NASIL YAPILIYOR?

      Koronavirüse karşı geliştirilen aşılar ilk olarak Avrupa ve ABD’de insanlar üzerinde denenmeye başlandı. İlk aşı denemesi ise Oxford’da 800’ün üzerinde gönüllü insana yapılarak gerçekleştirildi.

      Gönüllü insanlarını yarısına KOVİD-19 aşısı kalanlarına da menenjitten koruyan ancak koronavirüsü etkilemeyen başka bir aşı yapılacak. Aşı olan bireyler, kendilerine hangi aşının yapıldığından haberdar olmayacak bunu sadece doktorlar bilecek ve aşının etkisi bu bireyler üzerinde ölçülecek. Aşı olanlardan bazılarını da bilim insanları oluşturmaktadır. Bu sayede aşının etkisinin bilimsel olarak ortaya çıkarılması sağlanıyor. Peki, aşı süreci nasıl işliyor buna bakalım.

      • Öncelikle bilim insanları, koronavirüs üzerindeki spike proteininden genler alarak zararsız bir virüse yerleştiriyor. Bu sayede aşıyı geliştiriyorlar.
      • Bulunan aşı, deneklere enjekte ediliyor.
      • Aşı, hücrelere giriyor ve koronavirüsteki spike proteini kopyalanmaya başlıyor.
      • Daha sonra bağışıklık sistemi harekete geçip antikor üretmeye başlıyor. Enfekte olan hücreler T hücreleri tarafından öldürülüyor.
      • Bunun sonucunda eğer hasta koronavirüs kaparsa T hücreleri spike proteinini nasıl hedef alacağını öğrenmiş oluyor.

      KORONAVİRÜS AŞISI HANGİ YÖNTEMLE ÜRETİLDİ?

      Günümüzde teknolojinin oldukça gelişmiş olması aşı üretme konusunda birçok yöntem sunmaktadır. Koronavirüs aşısı, şempanzelerde görülen adenovirüs isminde zararsız bir grip virüsünün zayıflatılması ve insan vücudunda gelişemeyecek şekilde değiştirilmesiyle hazırlanmıştır. Aşı çalışmasını yapan bilim insanları, bu zararsız virüse koronavirüs yüzeyinden alınan proteinlerin genini yerleştirdiler. Yerleştirilen bu proteinlerin çoğalmaya başlamasıyla insan vücudunun antikorlar ve savaşçı hücreler üretmeye başlaması sağlandı. Şimdi üretilen aşılar gönüllü insanlar üzerinden deneniyor. İlk iki aşaması sonuçlanan aşı çalışmalarında yüzde 90’ın üzerinde başarı sağlandı.

       KOVİD-19 AŞISININ İŞE YARADIĞI NASIL ANLAŞILIYOR?

      Kovid-19 aşısının işe yarayıp yaramadığı, deneklerde yapılan aşı çalışmaları sonucunda ortaya çıkmaktadır. Gönüllü olarak aşı yapılan binlerce kişiden kaçının koronavirüse yakalandığı izlenerek sonuç oraya konmaktadır. Aşı çalışmalarını yürüten bilim insanları, insanlar üzerindeki denemelere daha çok, virüse maruz kalma ihtimali yüksek olan sağlık çalışanlarıyla başlamaktadır. Aşının sağlık çalışanları üzerinde olumlu sonuçlanması durumunda daha geniş kitlelere uygulanacak.

      Aşı çalışmaları sırasında denek olarak kullanılan gönüllülerin bazı özellikleri de taşıması gerekiyor. Bunlar genellikle 60 yaş altı ve 18 yaş üzeri bireyler olmaktadır. Bununla birlikte koronavirüs hastalığına yakalanmamış ve kronik hastalığı olmayan kişiler tercih ediliyor.

      KOVİD-19 AŞISI DENEMELERİ GÜVENLİ Mİ?

      Koronavirüs aşısı denemeleri genel anlamda olumlu sonuçlanıyor. Yani bazı yan etkileri görülmekle birlikte can kaybına neden olduğu bilim insanları tarafından açıklanmadı. Çok titiz çalışmalarla ortaya konulan koronavirüs aşısı öncelikle gönüllü sağlık çalışanlarında uygulandı. Bu uygulama sonucunda halsizlik, baş dönmesi ve aşı yerinde morarmalar gibi bazı yan etkiler görülse de hayatı tehlikeye atacak sonuçlar doğurmamıştır. Şu an itibarıyla ABD’li şirket Pfizer ile Alman şirket BioNTech yüzde 90’ın üzerinde başarı sağlayan aşıyı buldular. Son deneme aşamasında bulunan aşının Dünya Sağlık Örgütü tarafından onaylanması durumunda kullanıma sunulacak.

      KOVİD-19 AŞISINDA ÖNCELİK KİMİN OLACAK?

      Koronavirüs aşısında önceliğin kimde olacağına yönelik kesin bir tercih bulunmamaktadır. Ancak bilim insanları arasındaki yaygın görüş, önceliğin koronavirüse yakalanan hastalarla doğrudan etkileşime geçen ve bunlarla ilgilenen sağlık çalışanlarında olması gerektiğidir. Uzmanlar, sağlık çalışanlarının koronavirüse yakalanma riskinin diğer insanlara göre çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Ayrıca, toplumun normal hayatına devam edebilmesi ve hastaların tedavi süreçlerinin sağlıklı yürüyebilmesi için de sağlık çalışanlarının çok önemli bir sorumluluklarının olduğunun üzerinde duruluyor. Bu nedenle aşının öncelikle sağlık çalışanları tarafından olunması gerektiği konusunda fikir birliği bulunmaktadır.

       

       

      YAZAR BİLGİSİ
      YORUMLAR

      Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.