Vergi nedir? Vergi çeşitleri nelerdir?

      17.11.2020
      Vergi nedir? Vergi çeşitleri nelerdir?

      Devletin temel gelir kaynaklarından olan ve devleti ekonomik anlamda ayakta tutan gelirlerin başında vergi gelirleri gelmektedir.

      Devletin sürekliliği için oldukça önemli olan vergiler vatandaşları da yakından ilgilendirmektedir. Çünkü vergiler insanların varlıklarından ve kazançlarından alınmaktadır. Ülkemizde vergilerin tanım olarak karşılığını biliyor olsak da kanunlarla birbirinden ayrılan ve farklı mükelleflerin sorumlu olduğu çok sayıda vergi türü vardır. Peki, vergi nedir? Vergi çeşitleri nelerdir? Kimler vergi mükellefidir? Hangi mükelleflerden ne kadar vergi alınır? Tüm detaylar haberimizde…

      VERGİ NEDİR?

      Vergi, devletin varlığını sürdürebilmesi ve kamusal hizmetleri yerine getirebilmesi için kişilerden ve kurumlardan kanunlar çerçevesinde aldığı paraya denir. Vergiye tabi olan kurum, kuruluş ve kişiler kanunla belirtilmiştir ve bu vergilerin verilmesi zorunluluk taşımaktadır. Vergilerin birçok çeşidi vardır ve herkesin gelirine ve ödeme gücüne göre farklı yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu yükümlülükler anayasa ve kanunlarla açıkça ortaya konulmuş hükümlerdir. Şimdi vergi çeşitlerine hep birlikte bakalım.

      VERGİ ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

      Ülkemizde farklı isimler altında onlarca vergi çeşidi bulunmaktadır. Bu vergi türlerine Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinden ulaşılabilmektedir. Bu yazımızda vergi denildiğinde tüm kesimleri ilgilendiren herkesin bildiği belli başlı vergi türlerine değineceğiz. Başlıca vergi çeşitleri şunlardır:

      • Gelir Vergisi,
      • Kurumlar Vergisi,
      • Katma Değer Vergisi (KDV),
      • Özel Tüketim Vergisi (ÖTV),
      • Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV),
      • Damga Vergisi,
      • Emlak Vergisi.

      GELİR VERGİSİ NEDİR?

      Gelir vergisi, ticari kazanç sağlayan tüm gerçek kişi ve işletmelerden alınan bir vergi türüdür. Bu kişiler hukuki olarak hak edinebilecek olan ve yetki kullanabilen kurumsallaşmamış mükelleflerdir.

      GELİR VERGİSİNİN UNSURLARI NELERDİR?

      Gelir vergisine tabi olan gelirler kanunda belirtildiği şekilde aşağıdaki gibidir:

      • Ticari kazançlar,
      • Zirai kazançlar,
      • Ücretler,
      • Serbest meslek kazançları,
      • Gayrimenkul sermaye iratları,
      • Menkul sermaye iratları,
      • Diğer kazançlar ve iratlar.

       

      GELİR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ KİMLERDİR?

      Ülkemizde gelir vergisine tabi mükellefler kanunlarla açıklanmıştır. Buna göre gelir vergisine tabi mükellefler aşağıdaki gibidir:

      • Türkiye’de ikamet edenler,
      • Resmi daire ve müesseselere ya da merkezi Türkiye’de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı bulunup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları,
      • Bir takvim yılı içerisinde Türkiye’de kesintisiz olarak 6 aydan fazla ikamet edenler Türkiye ya da Türkiye dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden gelir vergisine tabi tutulurlar.

       

      KURUMLAR VERGİSİ NEDİR?

      Kurumlar vergisi, isminden de anlaşılacağı üzere kurumların kazançları üzerinden alınan vergilere verilen isimdir. Bir takvim yılı içerisinde elde edilen kurum kazancı üzerinden hesaplanarak alınan vergidir. Aşağıdaki kurum ve kuruluşlar kurumlar vergisine tabi olan kurumlardır:

      • Sermaye şirketleri,
      • Kooperatifler,
      • İktisadi kamu kuruluşları,
      • Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler,
      • İş ortaklıkları.

      Söz konusu bu kurum ve kuruluşlardan alınan Kurumlar Vergisi oranı kurum kazancının yüzde 20’si oranındadır.

       

      KATMA DEĞER VERGİSİ (KDV) NEDİR?

      Katma Değer Vergisi (KDV), satılan mal veya hizmeti satılan alan kişinin bu mal ve hizmeti satan kişiye ödediği bir vergi türüdür. Bu vergi dolaylı bir vergidir ve mal ya da hizmet satın alan kişi mal ve hizmet satan kişiye belirli oranda ücret ödemesi yapar. KDV oranlarını devlet belirlemekte ve bu oranlar yüzde 1, yüzde 8 ve yüzde 18 oranları olmak üzere üç farklı oranlıdır.

      Aşağıdaki mükellefler Katma Değer Vergisi mükellefleridir:

      • Mal ve hizmet satanlar,
      • İthalatta mal ve hizmet ithal edenler,
      • Transit taşımalarda gümrük ya da geçiş işlemine muhatap olanlar,
      • PTT İşletme Genel Müdürlüğü ve Radyo ve Televizyon kurumları,
      • Her türlü şans ve talih oyunlarını tertip edenler,
      • Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya verenler kurumlar vergisi mükellefleri arasında yer almaktadır.

       

      ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ (ÖTV) NEDİR?

      Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), lüks, sağlığa ya da çevreye olumsuz etkileri bulunan mallar için alınan bir vergi türüdür. Bu kapsamda sosyal fayda sağlaması amaçlanan bir vergi türü olarak bilinir.

       

      ÖTV HANGİ ÜRÜNLERE UYGULANMAKTADIR?

      Özel Tüketim vergisi (ÖTV), aşağıdaki ürünlere uygulanmaktadır:

      • Kürk, lüks araç ve mücevher gibi lüks ürünlere,
      • İnsan sağlığını tehdit eden tekel ve alkol ürünlerine,
      • Benzin, kömür ya da fosil atık gibi çevreye zararı olan ürünlere ÖTV uygulanmaktadır.

       

      DAMGA VERGİSİ NEDİR?

      Damga Vergisi; kişiler arası, kurumlar arası veya kurumlarla kişiler arasında gerçekleştirilen her türlü hukuki ve resmi işlemleri belgeleyen kağıtlardan alınan vergi türüne verilen isimdir. Damga vergisinin alınabilmesi için belgenin ibraz edilebilir veya imzalanabilir olması gerekmektedir. Damga vergisi kanunu kapsamına giren ve resmi niteliğe sahip olan kağıtları imzalayan taraflar damga vergisi mükellefi olarak isimlendirilirler.

       

      MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ(MTV) NEDİR?

      Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), Karayolları Trafik Kanunu’na göre trafiğe kayıtlı motorlu taşıtlardan yılda iki kez alınan vergiye denir. Kara taşıtlarıyla birlikte uçak, helikopter ve motorlu deniz taşıtlarından da alınmaktadır. MTV ödemeleri yılda iki kez ve Ocak Temmuz dönemlerinde alınır.

       

      EMLAK VERGİSİ NEDİR?

      Emlak Vergisi; arazi, arsa, bina ve iş yeri gibi taşınmazlardan alınan vergiye denilir. Bu vergi türü arazi ve bina olarak ikiye ayrılmıştır. Mükellefler bu vergiyi tek seferde ödeyebileceği gibi iki taksit halinde de ödeyebilmektedir.

      Emlak vergisi mükellefleri, taşınmazların tapusuna sahip olan kişilerdir. Bu nedenle dolaysız vergi olarak isimlendirilir. İşsizler, engelliler, ev hanımları ve bazı şartları taşıyan emekliler emlak vergisinden muaftırlar.

      YAZAR BİLGİSİ
      YORUMLAR

      Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.